Haagsche Tramweg Maatschappij (1864 – heden)
Eind 19e eeuw zijn het de Engelsen die op het continent aan de ‘tramway’ timmeren en zowel in Brussel als in Den Haag de tram introduceren.
Lees verder
We onderzoeken en inventariseren bijzonder industrieel erfgoed en zetten ons in voor het behoud ervan.
Door de financiële bijdragen van onze donateurs kunnen wij onafhankelijk opereren.
Word vriend van de SHIE !Ontdek het industriële verleden van Den Haag
Sinds 1993 zet Stichting Haags Industrieel Erfgoed (SHIE) zich in voor het behoud van bijzondere sporen van de Haagse industrie. Van historische muurreclames en markante fabrieksgebouwen tot de verhalen van bedrijven en de mensen die er werkten.
Achter elk bedrijf, gebouw en product schuilt een verhaal.
Ontdek er meer dan 400 in Bedrijven Toen en Nu. In Echo’s van de werkvloer komen de mensen zelf aan het woord.
Lees, ontdek en verken
Duik in de geschiedenis van de Binckhorst, de Laakhaven, Hollands Spoor en bijzondere Haagse bedrijven. Onze boeken, wandel- en fietsroutes nodigen uit om de stad met andere ogen te bekijken. En in ons tijdschrift Haagvaarder ontdekt u steeds weer nieuwe verhalen en verrassende vondsten.
Heeft u zelf een verhaal?
Beschikt u over oude foto’s, bedrijfsdocumenten of persoonlijke herinneringen aan het Haagse bedrijfsleven? We horen graag van u. Misschien helpt uw verhaal een vergeten stukje geschiedenis opnieuw tot leven te brengen.
Neem contact op via info@shie.nl.
Dit bedrijf staat vandaag in het zoeklicht
Laatst verschenen Haagvaarder
Laatst toegevoegde berichten
📺 75 jaar televisie in Nederland – en Den Haag liep vooropOp 2 oktober 1951 vond de eerste officiële televisie-uitzending in Nederland plaats. Vanuit Bussum werd geschiedenis geschreven, maar ook in Den Haag was de belangstelling voor dit nieuwe medium enorm. Wie die eerste uitzending wilde zien, kon daarvoor onder meer terecht bij Stuut & Bruin aan de Prinsegracht. Heel Den Haag liep ervoor uit!Stuut & Bruin was in die tijd bijzonder vooruitstrevend. Het bedrijf, actief in de radiotechniek en elektronica, experimenteerde volop met de nieuwe televisietechniek. Met enige hulp van Philips wisten de technici zelfs zelf een televisietoestel te bouwen. Daarmee konden al vóór de officiële start van de Nederlandse televisie de Philips-testuitzendingen worden ontvangen.Het bijzondere, zelfgebouwde televisietoestel van Stuut & Bruin is uiteindelijk, na de opheffing van de winkel in 2011, terechtgekomen in de collectie van het Haags Historisch Museum. Het toestel op foto 1 is overigens niet dit exemplaar. Dat is waarschijnlijk een Philips-televisie, een van de toestellen die vanwege hun karakteristieke vorm al snel de bijnaam ‘hondenhok’ kregen.Van de eerste zwart-witbeelden in een etalage aan de Prinsegracht naar televisie op iedere smartphone: 75 jaar televisie is óók 75 jaar geschiedenis van techniek, ondernemerschap en industrie. Wil je meer lezen over Stuut & Bruin of andere bedrijven? Op onze website vind je een database met ruim 400 bedrijven uit het Haagse verleden. shie.nl/bedrijven/stuut-bruin-1948-2011/#75jaarTelevisie #DenHaag #StuutEnBruin #Prinsegracht #HaagseGeschiedenis #Bedrijfsgeschiedenis #Industriegeschiedenis #Techniek
🧙♂️📞 Van telefooncentrale naar De Hobbit – een onverwacht Haags verhaal22 september is Hobbit Day – een dag waarop wereldwijd de hobbits uit de verhalen van J.R.R. Tolkien worden gevierd. Maar wist je dat Den Haag ook zijn eigen Hobbit heeft?Niet in een groene heuvel, maar op een plek waar ooit het hart van de Haagse telefonie klopte. 📞Op de hoek van de De Constant Rebecquestraat en de Marnixstraat verrees in de jaren vijftig een indrukwekkend gebouw voor de Plaatselijke Telefoondienst. Het was onderdeel van het voormalige gemeentelijke industrieterrein, naast de Gemeentelijke Energiecentrale.De telefooncentrale was bepaald geen klein gebouw. Er kwamen vier enorme zalen van elk ongeveer 1.000 m², bedoeld voor telefooncentrales met ieder een capaciteit van 20.000 aansluitingen. De bouw begon in 1951 en het complex werd in 1955 voltooid. In november 1953 werd het hoogste punt bereikt (zie foto van het hijsen van de vlag). In totaal werd onder meer 13.000 m³ gewapend beton, 1.500 ton staal en drie miljoen bakstenen verwerkt. Toen de oude, elektromechanische telefooncentrales vanaf de jaren tachtig plaatsmaakten voor veel compactere digitale techniek, was al die ruimte niet meer nodig. Een deel van het complex kreeg daarom een nieuwe bestemming: De Hobbit, een bedrijfsverzamelgebouw voor kleine en innovatieve bedrijven. En zo veranderde een plek die ooit vol stond met kabels, schakelingen en telefoonapparatuur in een broedplaats voor nieuwe bedrijvigheid.🏭 Dat is precies wat industrieel erfgoed zo interessant maakt: gebouwen veranderen van functie, maar hun geschiedenis blijft zichtbaar. De techniek verdwijnt, de gebruikers veranderen, maar het gebouw vertelt nog altijd het verhaal van de stad.Dus op 22 september – Hobbit Day – denken we niet alleen aan Midden-aarde, maar ook aan een heel Haagse Hobbit. 🧙♂️🏭📞📖 Lees het volledige verhaal van dit bijzondere gebouw bij de Stichting Haags Industrieel Erfgoed (SHIE): shie.nl/haagvaarder-61-een-monument-op-het-voormalige-gemeentelijke-industrieterrein/
🎬 Van bedrijfsfilm naar filmdecor: Den Haag door een andere lensOp 7 augustus waren we als Stichting Haags Industrieel Erfgoed te gast in de voormalige RAC-hallen in Laak voor de presentatie van het 130e nummer van Haagvaarder. Het thema van deze editie was de geschiedenis van de bedrijfsfilms van de Vereeniging Nederlandsch Fabrikaat.In de bijzondere omgeving van de oude garagehallen bekeken we historische films over Haagse bedrijven.Het was een mooie herinnering aan de manier waarop film en industrie met elkaar verbonden zijn. Bedrijfsfilms brachten niet alleen producten en bedrijven in beeld, maar vertellen ons vandaag de dag ook veel over het Haagse bedrijfsleven, de werknemers en de industriële stad van toen.Die verbinding past prachtig bij het Film in Den Haag-jaar. Want wie filmgeschiedenis zegt, zegt niet alleen bioscopen en filmstudio’s. De stad zélf speelt een belangrijke rol: als onderwerp, als decor en als locatie.Daarom wijzen we graag op de wandeling ‘Filmstad Den Haag – wandeling door het decor van film en televisie’. Tijdens deze wandeling ontdek je plekken in Den Haag waar films en televisieprogramma’s zijn opgenomen. Aan de hand van filmfragmenten zie je hoe bekende Haagse locaties onderdeel werden van producties als Zwartboek, Soldaat van Oranje en Ocean’s Twelve. Ook verdwenen bioscopen en de Haagse televisiegeschiedenis komen aan bod.🏭 Van de RAC-hallen naar het filmdecor van de stad: het zijn misschien twee verschillende verhalen, maar ze laten allebei zien hoeveel geschiedenis er verborgen zit in de Haagse gebouwen en straten.In dit Film in Den Haag-jaar is dat misschien wel de leukste uitnodiging: kijk eens anders naar de stad waar je doorheen loopt. Achter een gevel, op een plein of in een oude bedrijfshal kan zomaar een bijzonder filmverhaal schuilgaan.🎥 Veel kijk- en wandelplezier!👉 Filmstad Den Haag – wandeling door het decor van film en televisiefilmindenhaag.nl/activities/filmstad-den-haag-wandeling-door-het-decor-van-film-en-televisie/#SHIE #HaagsIndustrieelErfgoed #Haagvaarder #FilmInDenHaag #FilmstadDenHaag #RACHallen #Laak #IndustrieelErfgoed #Filmgeschiedenis #DenHaag
De hoeden van Ladies Paradise dwarrelen ook deze maand september weer in de koepel van De Passage.De hoedjes in De Passage hangen weer! 🎩In 2020 werden duizenden hoeden ontdekt in een leegstaande ruimte boven de voormalige hoedenwinkel Ladies Paradise in De Passage.Met de tentoonstelling Chapeau! krijgen deze bijzondere hoedjes opnieuw een podium en shinen ze onder de koepel op het middenplein. ✨De tentoonstelling is de hele maand september te zien.De Passage
🎩 Prinsjesdag: tijd voor een hoedje!Op Prinsjesdag is het ieder jaar weer een kleurrijk schouwspel: politici verschijnen in de Ridderzaal en op het Binnenhof in de meest bijzondere hoeden. De hoed is inmiddels bijna net zo verbonden met Prinsjesdag als de Troonrede en de Glazen Koets.Wist je dat Den Haag vroeger een bijzondere hoedenwinkel kende? In de Passage was jarenlang Ladies Paradise gevestigd, een winkel die gespecialiseerd was in dameshoeden. Ter ere van Prinsjesdag èn ter herinnering aan deze bijzondere hoedenwinkel is in de Passage de hele maand september weer de hoedententoonstelling Chapeau! Een dans van duizenden hoeden te bewonderen. Het kunstwerk bestaat uit bewegende mobiles met hoeden die achterbleven toen Ladies Paradise de winkel sloot.De geschiedenis van Ladies Paradise laat zien hoe nauw handel, mode, ambacht en de Haagse binnenstad met elkaar verbonden waren. Achter een elegante etalage ging een wereld schuil van ontwerpers, fabrikanten, modisten en winkeliers die samen zorgden voor de productie en verkoop van modieuze hoofddeksels. Industrieel erfgoed gaat namelijk niet alleen over fabrieken, machines en rokende schoorstenen. Ook de winkels, werkplaatsen en bedrijven waar producten werden gemaakt, verkocht en gebruikt, vertellen het verhaal van de Haagse economie.🎩 Dus als we vandaag naar de bijzondere Prinsjesdaghoeden kijken, kunnen we ook even terugdenken aan de Haagse hoedenwinkels van weleer, zoals Ladies Paradise. Een stukje Haagse modegeschiedenis dat laat zien dat industrieel erfgoed soms verrassend dichtbij komt — zelfs op je hoofd!📖 Meer over de geschiedenis van Ladies Paradise lees je op onze website: shie.nl/the-ladies-paradise-haagvaarder-122/
📞🏛️ Open Monumentendag Den Haag 2026 – stap binnen in de voormalige telefooncentraleAanstaande zaterdag, 12 september, is het weer Open Monumentendag in Den Haag. Een bijzonder monument op het programma is de voormalige Hoofdcentrale van de Haagse Gemeentelijke Telefoondienst aan de De Constant Rebecquestraat 55. Een gebouw dat letterlijk verbonden is met de groei van Den Haag.Door de enorme groei van het aantal telefoonaansluitingen ontstond al vóór de Tweede Wereldoorlog behoefte aan een nieuwe telefooncentrale. In 1937 werd een eerste ontwerp gemaakt. De oorlog vertraagde de plannen, maar na de oorlog werd het ontwerp verder uitgewerkt. Tussen 1951 en 1955 verrees uiteindelijk het indrukwekkende complex op de hoek van de De Constant Rebecquestraat en de Marnixstraat. De centrale was gebouwd voor de techniek van zijn tijd. Er waren vier grote zalen van maar liefst 1.000 vierkante meter voor de telefooncentrales. De zware apparatuur stelde bovendien bijzondere eisen aan de constructie van het gebouw. Maar er is méér te zien dan alleen techniek. Het gebouw is rijk aan kunst uit de wederopbouwperiode. In en aan de centrale bevinden zich onder andere glas-in-loodramen, mozaïeken, wandschilderingen en beeldhouwwerken. Op zaterdag 12 september verzorgen wij rondleidingen door dit bijzondere gemeentelijke monument. Daarmee krijg je niet alleen de kans om het gebouw van binnen te bekijken, maar hoor je ook het verhaal achter de telefooncentrale, de techniek én de kunst.📅 Zaterdag 12 september 2026🕚 11.00 – 16.00 uur📍 De Constant Rebecquestraat 55, Den Haag🏛️ Rondleidingen om het half uur door de SHIE🎟️ Toegang gratis#openmonumentendag #OMD2026 #denhaag #haagsegeschiedenis #industrieelerfgoed #shie #telefooncentrale #wederopbouw #monument #HaagsVerleden #openmonumentendagdenhaag Open Monumentendag
